โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ตำบลหนองเหล็ก  อำเภอศีขรภูมิ   จังหวัดสุรินทร์

            โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เกิดขึ้นเนื่องจากการทำงานในพื้นที่ตำบล หมู่บ้านพบว่า ปัญหาที่พบมากในชุมชนและครัวเรือนส่วนหนึ่ง คือ ปัญหาความยากจน ซึ่งสาเหตุมาจากการมีหนี้สิน เป็นส่วนใหญ่ ในหมู่บ้านมีกองทุนมากมายให้กู้ยืม ครัวเรือนกู้ยืมเงินไปประกอบอาชีพและส่วนหนึ่งก็นำเงินกู้ยืมไปใช้หนี้เดิมที่มีอยู่ ประกอบกับครัวเรือนในปัจจุบันมีค่าใช้จ่ายสูง เมื่อถึงกำหนดการชำระเงินคืนก็ไม่สามารถชำระคืนได้ ต้องไปกู้เงินนายทุนดอกเบี้ยสูงมาชำระกองทุน ทำให้ประชาชนมีหนี้สินเพิ่มขึ้นอีก จึงได้มีโครงการนี้เกิดขึ้นเพื่อช่วยแก้ไขปัญหาความยากจนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  เพื่อให้ชุมชนรู้จักตนเอง และร่วมกันนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงแก้ไขปัญหาความยากจนในระยะยาว รวมทั้งให้ชุมชนได้รู้จักลดรายจ่าย และเพิ่มรายได้ให้กับตนเองและเพื่อให้เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชน  โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน  1 หมู่บ้าน คือบ้านปะนอยไถง หมู่ที่  12  ตำบลหนองเหล็ก  อำเภอศีขรภูมิ   จังหวัดสุรินทร์

การสำรวจความยากจนของแต่ละหมู่บ้าน

โครงการแก้ไขปัญหาความยากจนด้วยปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

มีวัตถุประสงค์

          1. เพื่อให้ชุมชนรู้จักตนเอง และร่วมกันนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงแก้ไขปัญหาความยากจนในระยะยาว รวมทั้งให้ชุมชนได้รู้จักลดรายจ่าย และเพิ่มรายได้ให้กับตนเอง

          2. เพื่อให้เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้ปรัชญาพอเพียงเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนเริ่มดำเนินการโดยการสรุปจากผลสรุป จปฐ ปี 2553 ที่ประชาชนในหมู่บ้านปะนอยไถง  ตำบลหนองเหล็ก มีหนี้สินมากกว่าเงินออม เนื่องจากสาเหตุการไม่ยึดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีการใช้จ่ายเกินตัว ไม่มีการทำบัญชีครัวเรือน ไม่มีการทำบัญชีครัวเรือนอย่างต่อเนื่อง        

เริ่มโครงการดำเนินการ  ในเดือนเมษายน- กันยายน 2553 มีวิธีการดำเนินงานดังนี้

         1. ขั้นเตรียมการ

                 - จัดเวทีสร้างความเข้าใจปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงระดับหมู่บ้าน

      2.  ระหว่างดำเนินการ

         1) การจัดทำบัญชีรายรับ- รายจ่ายของครัวเรือน

         2) เวทีวิเคราะห์-สังเคราะห์ข้อมูลบัญชีครัวเรือน  ประจำเดือน

                  3) ดำเนินกิจกรรมแก้ปัญหาตามข้อมูลบัญชีครัวเรือน และการส่งเสริมอาชีพตามทางเลือก

            3.  หลังดำเนินการ

                  1) เวทีสรุปบทเรียน

                  2) ติดตามสนับสนุนและประเมินผล

ขั้นเตรียมการ

             เริ่มโครงการโดยจัดเวทีสร้างความเข้าใจปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในหมู่บ้านเดินทางสายกลางยึดหลัก  3 ห่วง  2 เงื่อนไข  นำสู่ชีวิต/เศรษฐกิจ/สังคม/สมดุล/มั่นคง/ยั่งยืน เริ่มต้นด้วยวิธีการไขปัญหาหนี้สินที่มีมากกว่าเงินออม โดยที่ประชุมเสนอให้มีการจัดทำบัญชีครัวเรือนเพื่อหารูรั่วหรือจุด

บกพร่องของการใช้จ่ายเงินเกินตัว เกิดจากสาเหตุอะไร ผู้นำรับทราบและได้ประชาสัมพันธ์ให้สมาชิกในหมู่บ้านที่สนใจทราบและนัดวันประชุม เพื่อชี้แจงรายละเอียดโครงการให้ทราบและให้สมาชิกจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายของครัวเรือน

ระหว่างดำเนินการ

               1) ดำเนินการประชุมแกนนำและตัวแทนครัวเรือนที่ศาลากลางบ้านปะนอยไถง ในวันที่  25  เมษายน  2553  โดยให้ความรู้ ความเข้าใจปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงระดับหมู่บ้าน ตัวชี้วัด 6 x 2    นำแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มาแก้ไขปัญหาความยากจน หนี้สิน โดยเฉพาะด้านการลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้

                2) ได้ฝึกอบรมแกนนำและตัวแทนของครัวเรือน จัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายของครัวเรือนในการประชุมคราวเดียวกัน โดยมีผู้เข้าอบรมจำนวนมากนอกจากได้เรียนรู้การทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายแล้วยังได้หัดเขียนหนังสือใหม่อีกรอบเพราะไม่ได้เขียนนานแล้ว

         3) ดำเนินการประชุมเพื่อวิเคราะห์-สังเคราะห์ข้อมูลบัญชีครัวเรือน ประจำเดือนเมษายน ในต้นเดือน พฤษภาคม โดยตัวแทนครัวเรือนได้นำบัญชีรายรับ-รายจ่ายที่บันทึกแล้วสรุปรายรับ-รายจ่ายของเดือนเมษายน หัวหน้าคุ้มรวบรวมส่งให้แกนนำและรวบรวมเป็นยอดรวมรายรับ-รายจ่ายของหมู่บ้านและเชิญครัวเรือนที่มีรายจ่ายน้อยที่สุด ครัวเรือนที่มีรายได้น้อยที่สุด ครัวเรือนที่มีรายจ่ายมากที่สุดครัวเรือนที่มีรายได้มากที่สุด มาคุยแลกเปลี่ยนในที่ประชุมว่าทำอย่างไรจึงมีรายจ่ายน้อย และทำไมจึงมีรายจ่ายมากและให้ที่ประชุมช่วยกันระดมสมองว่า จะแก้ไขให้มีรายจ่ายลดลงได้อย่างไรบ้าง และทำอย่างไรจะมีรายได้เพิ่มขึ้น ซึ่งที่ประชุมได้มีแนวทางการลดรายจ่าย ดังนี้

                        1. การปลูกพืชผักสวนครัวบริโภคในครัวเรือน  กินทุกอย่างที่ปลูก ปลูกทุกอย่างที่กิน

                        2. ลด ละ เลิก อบายมุข

                        3. ลดการใช้สิ่งฟุ่มเฟือย เช่นโทรศัพท์  ประหยัดไฟเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน ประหยัดน้ำ ประหยัดน้ำมัน  ค่าขนม  ค่าใช้จ่ายไปโรงเรียนแต่ละวัน การเลือกซื้อของที่ราคาไม่แพงและมีประโยชน์

                        4. ดูแลสุขภาพให้แข็งแรงอยู่เสมอ

             5. ทำปุ๋ยหมักใช้เองในครัวเรือน

                        6. พูดคุยกับสมาชิกในครอบครัวปรับเปลี่ยนเรียนรู้อยู่แบบเศรษฐกิจพอเพียง

และแนวทางการเพิ่มรายได้  ดังนี้

1) ขยันใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ หาอาชีพเสริม ใช้เวลาว่างประกอบอาชีพเสริม                             2) หางานทำ หรือรับจ้างตามอาชีพที่ตนเองมีทักษะ ทำได้ และให้คนในครอบครัวทำงานโดยมีการนัดประชุมเพื่อวิเคราะห์-สังเคราะห์ข้อมูลบัญชีครัวเรือนในเดือนต่อไปเพื่อวิเคราะห์รายจ่ายลดลงและมีรายไดเพิ่มขึ้นอย่างไร

                                    3) ในการประชุมเมื่อวันที่  12  กรกฏาคม  2553 นอกจากได้ติดตามการทำบัญชีครัวเรือนแล้วได้ติดตามการขับเคลื่อนกิจกรรม 6x2 (การเพิ่มรายรายได้ ลดรายจ่าย ประหยัด
การเรียนรู้ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการเอื้ออารีย์)และมีการประเมินผลตามเกณฑ์ชี้วัด 6x2  ทุกข้อ ในภาพรวมของหมู่บ้านปรากฏว่าผ่านเกณฑ์ เป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ

                                    4) ในเรื่องการ ศึกษาดูงานประสบการณ์การพัฒนาวิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียงจากแหล่งเรียนรู้ต้นแบบเจ้าหน้าที่ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับแกนนำและตัวแทนครัวเรือนในการไปศืกษา
ดูงานที่ต่างๆ

                                    5) การประชุมเพื่อดำเนินกิจกรรมแก้ปัญหาตามข้อมูลบัญชีครัวเรือน และการส่งเสริมอาชีพตามทางเลือก  ซึ่งในที่ประชุมได้ร่วมกันแสดงความคิดเห็นในเรื่องอาชีพเสริมของคนในชุมชน  ซึ่งได้มีการเสนอในหลากหลายอาชีพ  เช่น อาชีพทอผ้า จักสานไม้ไผ่เพื่อจำหน่ายและใช้ในครัวเรือน เลี้ยงไก่ เลี้ยงสุกร เลี้ยงโค กระบือ ปลูกพืชผักสวนครัว

 ปัญหาอุปสรรค ข้อจำกัด

1. ประชาชนบางกลุ่มไม่เห็นความสำคัญในการทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายในครัวเรือน(ทำบ้างไม่ทำบ้าง)

            2. เนื่องจากโครงการเน้นที่การสร้างกระบวนการเรียนรู้ และใช้เวลาประชุมหลายครั้ง โดยให้ผู้อบรมแลกเปลี่ยน แสดงความคิด หาแนวทางแก้ปัญหา   แต่ผู้เข้าอบรมจำนวนมากเป็นผู้สูงอายุและไม่กระตือรือร้นในการแสดงความคิดเห็น

 ปัญหาความยากจนที่เกิดขึ้น

ข้อเสนอแนะการดำเนินงานครั้งต่อไป

          1. การเลือกพื้นที่เป้าหมายนอกจากดูความพร้อมของหมู่บ้านแล้ว ควรประชุมแกนนำหมู่บ้านทุกหมู่บ้านทำความเข้าใจโครงการและแกนนำสมัครใจในการดำเนินโครงการนี้ โดยเรียงลำดับชื่อหมู่บ้านไว้

          2. ปรับลดขั้นตอนการดำเนินโครงการให้เสร็จเร็วขึ้น

ขุมความรู้

           -การทำบัญชีครัวเรือนทุกครัวเรือน

           -การออม กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต

           -เวทีประชาคมทุกครัวเรือนจัดทำบัญชีรับจ่าย ทุกเดือน

           -เวทีสรุปบัญชีบัญชีรับ-จ่ายครัวเรือนทุกวันที่  15 ของเดือน

           -ขับเคลื่อนกิจกรรม 6 × 2 (การเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ประหยัด การเรียนรู้ การอนุรักษ์           ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และการเอื้ออารีย์)

           -ทำกิจกรรมแก้ปัญหาตามข้อมูลบัญชีครัวเรือนและการส่งเสริมอาชีพ

           -เวทีสรุปบทเรียนระดับหมู่บ้าน

           -ติดตามสนับสนุนและประเมินผล

แก่นความรู้

           -ศึกษาปัญหา รับทราบข้อมูล

           -ปรึกษาหารือ

           -หาข้อยุติ

           -ชี้แจงการดำเนินงานตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงให้รับทราบ

           -สร้างความพึงพอใจ

กลยุทธ์ในการทำงาน

        1.ศึกษา ปัญหา รับทราบข้อมูล

        ก่อนการดำเนินงาน ในที่ประชุมได้พูดถึงสภาพความเป็นอยู่ของแต่ละหมู่บ้านไม่เหมือนกัน ดำเนินรับทราบข้อมูลในทุกด้าน เพื่อการเตรียมการในการปฏิบัติงานจึงจำเป็นอย่างยิ่ง หากมีข้อมูลมาก รู้จักคนมาก รู้จักวัฒนธรรมวิถีชีวิตเข้าในสภาพของชุมชนอย่างชัดเจน การตัดสินเพื่อกระทำการใด ๆย่อมถูกต้องและเกิดการยอมรับไม่มีปัญหา อุปสรรค ในการทำงาน

           การศึกษาปัญหา เพื่อรับทราบข้อมูลจากการจัดเก็บขอมูล จปฐ ปี 2553 ได้หาวิธีแก้ไข

           1.1ประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อน ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงระดับหมู่บ้าน

           1.2 จัดเวทีสร้างความเข้าใจปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงระดับหมู่บ้าน แกนนำ  ผู้แทนครอบครัวเรียนรู้วิถีชีวิตเศรษฐกิจพอเพียง โดยจัดกิจกรรม(การเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ประหยัด การเรียนรู้ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม การเอื้ออารีย์)

        1.3จัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายให้ครบทุกครัวเรือน  ของบประมาณจากเงินกองทุนหมู่บ้านจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่ายของครัวเรือน

           2. ปรึกษาหารือ

           เป็นการนำข้อมูลที่ได้มาปรึกษาหารือหาทางออกด้วยกัน ร่วมปรึกษาหารือเพื่อหาแนวทางแก้ไขและหาข้อยุติของปัญหา สร้างความเข้าใจและยอมรับสภาพปัญหาด้วยกัน ตัดสินใจแก้ไขปัญหาร่วมกันในขณะปฏิบัติงานผู้ที่ส่วนในการสนับสนุน ในการปฏิบัติงานคือ กำนัน   ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล   ภาคีที่ปฏิบัติงานในตำบล

           3.หาข้อยุติ

           เป้าหมายความสำเร็จของงานคือทุกหมู่บ้าน/หน่วยงานภาคียอมรับข้อเสนอในการคัดเลือกหมู่บ้าน ในการดำเนินงานตามโครงการแก้ไขปัญหาความยากจนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

           4.ชี้แจงการดำเนินงานตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงให้รับทราบ

              - เวทีชี้แจง

              - จัดทำบัญชีครัวเรือน

              - วิเคราะห์สังเคราะห์ข้อมูลบัญชีครัวเรือน

              - ดำเนินกิจกรรมแก้ไขปัญหาความยากจน ส่งเสริมอาชีพตามกิจกรรมทางเลือก

              - เวทีสรุปบทเรียน

              - ติดตามสนับสนุนและประเมินผล

           5.สร้างความพึงพอใจ

        สร้างความพึงพอใจ ด้วยการเสนอทางออกตามทางเลือก ที่สามารถปฏิบัติได้ ตามเหตุผลความจำเป็น เช่นส่งเสริมอาชีพตามกิจกรรมทางเลือกที่หมู่บ้านคัดเลือก

กฎระเบียบ  แนวคิด   ทฤษฎี  ที่เกี่ยวข้อง

             -ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

                -แบบประเมินหมู่บ้านที่ยึดถือปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สำหรับหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง  “อยู่เย็น   เป็นสุข”    ปี   2553